Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học
“LÀM THẾ NÀO – LÀM THẾ NÀY”
Ngày 17.8 vừa qua trường Nguyễn Tất Thành đã có buổi tập huấn thú vị và hữu ích về nội dung “Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học”. Tác giả của báo cáo là PGS. TS Trần Trung Ninh – tổ trưởng tổ Phương pháp của Khoa Hóa trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Tham gia đông đủ, không khí sôi nổi, hỏi đáp thẳng thắn giữa báo cáo viên và giáo viên trường Nguyễn Tất Thành là ấn tượng nổi bật của buổi tập huấn.
Buổi tập huấn bao gồm các nội dung sau: Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học là gì? Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề này. Vì sao phải đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học? Nhất là phần nói về chu trình của sự đổi mới đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của toàn thể giáo viên trường Nguyễn Tất Thành.
Qua nội dung báo cáo của PGS. TS Trần Trung Ninh, chúng tôi lĩnh hội được bản chất của sự đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học là xóa bỏ cách sinh hoạt chuyên môn truyền thống, hình thành thói quen và cách sinh hoạt chuyên môn mới trên các phương diện sau: triết lí sinh hoạt chuyên môn, vấn đề quan tâm và thời lượng thảo luận. Cụ thể là: từ chỗ chủ yếu quan sát giáo viên sang quan sát học sinh là trọng tâm, từ đánh giá trình độ, cách dạy của giáo viên sang suy ngẫm và chia sẻ về việc học của học sinh, cùng suy đoán các nguyên nhân và đưa ra những cách giải quyết khắc phục. Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học là một quá trình với nhiều khâu, nhiều bước  chứ không còn đơn thuần chỉ là một buổi các thành viên trong tổ đến để bàn bạc về một đơn vị kiến thức khó dạy nào đó trong chương trình nữa.
Từ chỗ thay đổi đặc điểm, tính chất thì mục đích và ý nghĩa của sinh hoạt chuyên môn cũng sâu sắc, đúng nghĩa hơn: Hiểu rõ hơn về cách học sinh học, về tác dụng của phương pháp dạy học đến việc học tập của học sinh để nâng cao hiệu quả tối đa. Đồng thời cũng cần hướng đến phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên thông qua sự tương tác có hệ thống với các giáo viên khác trong trường hoặc cụm trường. Cần chú ý đến việc tạo ra bầu không khí thân thiện trong cộng đồng học tập và cùng chịu trách nhiệm chứ không phải tạo ra chiến tuyến. “Không bỏ rơi học sinh, không phê phán đồng nghiệp, tạo ra một cộng đồng học tập” là những cụm từ thể hiện triết lý sinh hoạt chuyên môn mới theo nghiên cứu bài học.

Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học có cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn rất cụ thể. Thực trạng chất lượng giáo dục thấp là nguyên nhân thôi thúc, bức xúc các nhà trường phải đổi mới. Tính hiệu quả của nó đã được các nền giáo dục tiên tiến như Nhật Bản, Hàn Quốc, Sigapore… kiểm chứng và không đâu xa sự thành công của tỉnh Bắc Giang đáng để cho các trường phổ thông học tập. Tuy vậy, để tiến hành đổi mới sinh hoạt chuyên môn trong một nhà trường, hơn nữa là trên diện rộng thì có không ít khó khăn và rào cản, lớn nhất chính là tâm lí hoài nghi, thiếu tin tưởng từ cấp lãnh đạo, quản lí đến giáo viên. Có lẽ để thực thi được đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học đây là điều chúng ta phải dám nhìn thẳng. Hơn bao giờ hết góc nhìn, quan niệm, thói quen sinh hoạt chuyên môn trước đây cần phải thay đổi.
Điều mà chúng ta băn khoăn, cảm thấy khó nhất đó chính là chu trình thực hiện đổi mới. Chuyên gia đưa ra 4 bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học như sau: Bước 1: Chuẩn bị bài dạy nghiên cứu; bước 2: Tiến hành dạy minh họa và dự giờ; bước 3: Suy ngẫm và thảo luận giờ học; bước 4: Ứng dụng. PSG. TS Trần Trung Ninh nhấn mạnh: “Thước đo sự thành, bại của giờ dạy là ở thái độ, hành vi, phản ứng của học sinh trong giờ học đó. Đây là nguyên tắc đầu tiên khi tiến hành nghiên cứu bài học”.
Khái niêm “Nghiên cứu bài học” không quá lạ lẫm với giáo viên Nguyễn Tất Thành, tuy nhiên đây là lần đầu tiên toàn thể giáo viên nhà trường được tập huấn bài bản và hiểu sâu sắc về nội dung này. Thực tế, ở trường Nguyễn Tất Thành sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học đã được khơi mào và tiến hành từ hai năm nay. Trong đó, tổ Lịch sử đi tiên phong. Ý tưởng này bắt đầu từ thầy giáo Trần Quốc Vương – một thầy giáo trẻ du học ở Nhật về, là giảng